Χρήση πλαστικής σακούλας: Χρέωση και Περιβάλλον

Στις αρχές του 2018 ξεκίνησε και στην Ελλάδα η εφαρμογή του μέτρου οικονομικής επιβάρυνσης (φορολογίας) στη χρήση πλαστικής σακούλας, όπου αυτή δίνονταν δωρεάν. Σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες παρόμοια μέτρα για την χρήση πλαστικής σακούλας ισχύουν εδώ και περισσότερο καιρό.

Πόσο, τελικά, χρήσιμο και ευνοϊκό για το περιβάλλον είναι αυτό το μέτρο;

Οι Έλληνες, μετά την επιβολή της χρέωσης των 0,04€ ανά σακούλα στα μέρη που παλαιότερα την έπαιρναν δωρεάν μείωσαν την απόκτηση πλαστικής σακούλας από αυτά τα μέρη (και όχι την χρήση πλαστικής σακούλας, όπως λανθασμένα επαναλαμβάνεται) κατά 70-80% περίπου.

Επίσης, είναι σημαντικό και για το περιβάλλον τι βάζουμε στις τσάντες που χρησιμοποιούμε, που τις γεμίζουμε και πως τις μεταφέρουμε. Δηλαδή, όλες οι επιλογές μας, από τα ψώνια σε μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων μέχρι και το αν πηγαίνουμε με το αυτοκίνητο ή με τα πόδια στο Super Market, παίζουν ρόλο και για το περιβάλλον.

Συνεχίζουν να χρησιμοποιούν πλαστικές σακούλες για τα απορρίμματα της κουζίνας, για τα απορρίμματα της τουαλέτας, για την φύλαξη τροφίμων στο ψυγείο και την κατάψυξη ακόμα και για την ανάγκη του σκύλου τους στην βόλτα. Αν λοιπόν έχουν σταματήσει να παίρνουν σακούλες από τα Super Markets συνεπάγεται πως δεν χρησιμοποιούν αυτές τις σακούλες για καμία από τις παραπάνω χρήσεις. Τι κάνουν, λοιπόν;

Αγοράζουν έξτρα σακούλες από τα Super Markets (κερδισμένα τα Super Markets και η «κατανάλωση», όπως πάντα) για τις παραπάνω χρήσεις. Κανένας περιορισμός στην χρήση πλαστικής σακούλας, λοιπόν, μα το αντίθετο. Μαζί με την αύξηση της χρήσης πλαστικής σακούλας και η αύξηση των εξόδων μια που οι δωρεάν σακούλες των Super Markets που έμπαιναν στον κάδο ή χρησιμοποιούνταν στην βόλτα του σκύλου, αντικαταστάθηκαν με «εξειδικευμένες» πλαστικές σακούλες με κόστος. Μάλιστα, το κόστος τους είναι μεγαλύτερο ακόμα και από το αν παίρνουμε τις σακούλες των Super Markets προς 0,04€ την μία και χρησιμοποιούμε. Για παράδειγμα, οι σακούλες για τον κάδο του μπάνιου, οι μικρές κοστίζουν από 0,04-0,06€ η μία, ενώ οι μεγαλύτερες για την κουζίνα π.χ. από 0,15-0,20€ η μία.

Χρέωση πλαστικής σακούλας 2018
Χρέωση πλαστικής σακούλας 2018

Όπως για πολλά θέματα, έτσι και για την χρήση πλαστικής σακούλας, τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως μας παρουσιάζονται.

Μια έρευνα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Τροφίμων της Δανίας, ανέφερε ότι οι πλαστικές σακούλες είναι καλύτερες για το περιβάλλον από τις σακούλες από βιολογικό βαμβάκι. Στην πραγματικότητα, από όλες τις τσάντες για ψώνια που εξετάζει η μελέτη, από χαρτί έως ανακυκλωμένο πλαστικό, οι σακούλες από βαμβάκι (υφασμάτινες) έκαναν την μεγαλύτερη «ζημιά». Πρέπει να ξαναχρησιμοποιηθούν χιλιάδες φορές για να έχουν το ίδιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα με μια ελαφριά πλαστική σακούλα, σύμφωνα με την έκθεση .

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2011 από την Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Ηνωμένου Βασιλείου κατέληγε σε παρόμοια συμπεράσματα.

Η αγορά τσαντών πολλαπλών χρήσεων στην Ελλάδα εκτινάχθηκε με αύξηση 5000% μετά τα νέα μέτρα. Οι εκτιμήσεις λένε πως αυτό μεταφράζεται σε 2,5-3 εκατ. νέες τσάντες πολλαπλών χρήσεων. Οι τσάντες αυτές, μαντέψτε;

Ναι, είναι ως επί το πλείστων πλαστικές, συνήθως χαμηλής ποιότητας που χαλάνε γρήγορα και ένα μέρος τους βαμβακερές (υφασμάτινες).

Τελικά, είναι λάθος οι απαγορεύσεις στην χρήση πλαστικής σακούλας;

Η «εύκολη» και γρήγορη απάντηση είναι «Μάλλον ναι», μα η απάντηση δεν είναι τόσο εύκολη. Πρώτα από όλα, αυτές οι μελέτες, που ονομάζονται “εκτιμήσεις κύκλου ζωής”, πρέπει να διαβάζονται με προσοχή και κρίση. Η έρευνα εξετάζει διάφορους τύπους από τσάντες αγορών σε όλους τους κύκλους «ζωής» τους. Από την παραγωγή της πρώτης ύλης που απαιτείται για να γίνει η τσάντα, μέχρι τον τρόπο που χρησιμοποιούνται οι σακούλες και στη συνέχεια απορρίπτονται. Στη συνέχεια καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο κάθε είδους τσάντας είναι «φιλική προς το περιβάλλον» και αυτό βασίζεται σε διάφορες κατηγορίες επιπτώσεων, όπως η κλιματική αλλαγή, η τοξικότητα, η έκλυση αερίων και η απαιτήσεις νερού για την παραγωγή.

Άρα, είναι ανάλογα ποια επίπτωση στο περιβάλλον μας ενδιαφέρει περισσότερο που κάνει μια σακούλα «φιλική» ή όχι προς το περιβάλλον. Μας ενδιαφέρουν οι ωκεανοί και η μόλυνση τους; Μας ενδιαφέρει η αλόγιστη χρήση νερού, φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων; Μας ενδιαφέρουν οι εκλύσεις αερίων; Μας ενδιαφέρουν τα βιομηχανικά απόβλητα;

Αν δούμε προσεκτικά, λοιπόν, τα στοιχεία θα καταλάβουμε πως δεν υπάρχει «καλύτερο είδος τσάντας» ή «το πιο φιλικό προς το περιβάλλον είδος σακούλας». Οι πλαστικές σακούλες έχουν επίπτωση στην μόλυνση των ωκεανών καθώς έχει υπολογιστεί ότι πάνω από 8 εκατ. τόνοι πλαστικού μολύνουν τους ωκεανούς κάθε χρόνο.  Αυτό το πλαστικό δεν διαλύεται, δεν αποσυντίθεται και αποτελεί απειλή για την άγρια φύση, συμπεριλαμβανομένων των κοραλλιών.

Από την άλλη το βαμβάκι έχει μεγάλες απαιτήσεις σε νερό και κατ’ επέκταση οι υφασμάτινες/βαμβακερές τσάντες πολλαπλών χρήσεων είναι αρκετά «αντι-οικολογικές» στην παραγωγή τους. Το ίδιο και οι χάρτινες σακούλες οι οποίες βάση και μιας μελέτης που πραγματοποίησε η Αυστραλιανή κυβέρνηση το 2007 διαπίστωσε ότι οι πλαστικές σακούλες έχουν επίσης χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα από τις χάρτινες σακούλες. Η κατασκευή χαρτιού από δέντρα στέλνει πολλά απόβλητα στους χώρους υγειονομικής ταφής πέρα από τις απαιτήσεις σε νερό. Βλέπετε, το πετρέλαιο θεωρείται γενικά τόσο πολύτιμο με αποτέλεσμα να υπάρχουν πολύ λίγα απόβλητα στα παραγόμενα με αυτό. Επιπλέον, η μεταφορά 1.000 χάρτινων τσαντών με φορτηγό καταναλώνει πολύ περισσότερο καύσιμο από τη μεταφορά 1.000 λεπτών πλαστικών τσαντών.

Πλαστικές ή Βαμβακερές σακούλες;
Πλαστικές ή Βαμβακερές σακούλες;

Άρα, είναι ανάλογα ποια επίπτωση στο περιβάλλον μας ενδιαφέρει περισσότερο που κάνει μια σακούλα «φιλική» ή όχι προς το περιβάλλον. Μας ενδιαφέρουν οι ωκεανοί και η μόλυνση τους; Μας ενδιαφέρει η αλόγιστη χρήση νερού, φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων; Μας ενδιαφέρουν οι εκλύσεις αερίων; Μας ενδιαφέρουν τα βιομηχανικά απόβλητα;

Την διαφορά και την «φιλικότητα» προς το περιβάλλον την κάνει η δική μας χρήση και συμπεριφορά. Όποια και αν είναι η τσάντα της επιλογής μας, πρέπει να την επαναχρησιμοποιούμε όσες φορές περισσότερες είναι δυνατόν, ακόμη και αν πρόκειται για πλαστική σακούλα μιας χρήσης. Για το δοχείο απορριμμάτων στην κουζίνα και το μπάνιο μας, για να μεταφέρουμε το μεσημεριανό γεύμα στην δουλειά μας, για να μαζεύουμε τις ακαθαρσίες του σκύλου μας ή και για να ξαναπάμε για ψώνια. Επίσης, είναι σημαντικό και για το περιβάλλον τι βάζουμε στις τσάντες που χρησιμοποιούμε, που τις γεμίζουμε και πως τις μεταφέρουμε. Δηλαδή, όλες οι επιλογές μας, από τα ψώνια σε μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων μέχρι και το αν πηγαίνουμε με το αυτοκίνητο ή με τα πόδια στο Super Market, παίζουν ρόλο και για το περιβάλλον.

Το να μην αγοράζουμε σακούλες για τα ψώνια στο Super Market προς 0,04€ την μία και να αγοράζουμε 3-4 ειδών άλλες πλαστικές σακούλες για άλλες χρήσεις, δεν είναι «φιλικό προς το περιβάλλον» μα ούτε και προς την τσέπη μας.